Wiktionary:የቱርክኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣት ሷዴሽ ዝርዝር
የቱርክኛ አመጣጥ ታሪክ ሷዴሽ
[አርም]
| ቁ#. | አማርኛ | ዘመናዊ ቱርክኛ (1920 ዓም-አሁን) | ኦቶማን ቱርክኛ (~1300-1920 ዓም.) | ጥንታዊ ቱርክኛ (~600-1300 ዓም.) | ቅድመ ቱርክኛ (100 ዓክልበ-100 ዓም.?) | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | እኔ | ben በን | በን | በን | *በን | ||
| 2 | አንተ፣ አንቺ | sen ሰን | ሰን | ሰን | *ሰን | ||
| 3 | እርሱ፣ እርሷ | o ኦ | ኦል | ኦል | * | ||
| 4 | እኛ | biz ብዝ | ብዝ | ቢዝ | *ቢር | ||
| 5 | እናንተ | siz ስዝ | ስዝ | ሲዝ | *ሲር | ||
| 6 | እነሱ | onlar ኦንላር | |||||
| 7 | ይህ፣ ይህች | bu ቡ | ቡ | ቡ | *ቡን | ||
| 8 | ያ፣ ያች | şu ሹ | ሾል | ኦል | * | ||
| 9 | እዚህ | burada ቡራዳ | |||||
| 10 | እዚያ | orada ኦራዳ | |||||
| 11 | ማን | kim ኪም | ኪም | ኪም | *ኪም | ||
| 12 | ምን | ne ኔ | ኔ | ኔ | *ኔ | ||
| 13 | የት | nerede ነረደ | ሃኒ | ካኒ | *ካይዳ | ||
| 14 | መቼ | ካችታ | ቃጫን | ||||
| 15 | እንዴት | ናስል | ነጭውክ | ||||
| 16 | አይ... ም | ደጂል፣ ዮክ | ዮክ | ዮክ | *ደግውል፣ ዮክ | ||
| 17 | ሁሉ | ብውትውን | ብውትውን | ብውትውን | *ባር | ||
| 18 | ብዙ | ቾክ | ቾክ | ቾክ | *ቾክ | ||
| 19 | አንዳንድ | ባዚ | |||||
| 20 | ጥቂት | አዝ | አዝ | *አር | |||
| 21 | ሌላ | ባሽካ | |||||
| 22 | አንድ | ቢር | ቢር | ቢር | *ቢር | ||
| 23 | ሁለት | ኢኪ | ኤኪ | *ኤኪ | |||
| 24 | ሦስት | እውች | እውጭ | *እውጭ | |||
| 25 | አራት | ዶርት | ቶርት | *ቶርት | |||
| 26 | አምስት | ቤሽ | ቤሽ | ቤሽ | *ቤሽ | ||
| 27 | ትልቅ | ብውይውክ | ብውይውክ | በድውክ | *በድውክ | ||
| 28 | ረጅም | ኡዙን | ኡዙን | ኡዙን | *ኡሪን | ||
| 29 | ሰፊ | ገኒሽ | ኬንግ | *ጌንግ | |||
| 30 | ወፍራም | ካልን | ካልን | ካልን | *ካልንግ | ||
| 31 | ከባድ | አጅር | አግር | *ኢያግር | |||
| 32 | ትንሽ | ክውችውክ | ኪችውግ | *ኪችውግ | |||
| 33 | አጭር | ክሳ | ክስጋ | *ክስጋ | |||
| 34 | ጠባብ | ዳር | ታር | *ታር | |||
| 35 | ቀጭን | ኢንጀ | ዪንችገ | *ዪንጭገ | |||
| 36 | ሴት | ካድን | ካድን | ካቱን | |||
| 37 | ወንድ | ኤር | ኤር | ኤር | *ኤር | ||
| 38 | ሰው | ክሺ | ኪሺ | ኪሺ | *ኪሊ | ||
| 39 | ልጅ | ቾጁክ | ባላ | *ባላ | |||
| 40 | ሚስት | ካድን | ካድን | ካቱን | |||
| 41 | ባል | ኤር | ኤር | ኤር | *ኤር | ||
| 42 | እናት | anne አኔ | አና | *አና | |||
| 43 | አባት | አታ | አታ | አታ | *አታ | ||
| 44 | እንስሳ | ኸይቫን | *አንግ | ||||
| 45 | ዓሣ | ባልክ | ባልክ | ባልክ | *ባልክ | ||
| 46 | ወፍ | ኩሽ | ኩሽ | ቁሽ | *ኩል | ||
| 47 | ውሻ | ኢት | ኢት | እት | *እት | ||
| 48 | ቅማል | ቢት | ቢት | ቢት | *ብት | ||
| 49 | እባብ | ይላን | ይላን | ይላን | *ይላን | ||
| 50 | ትል | ኩርት | ኩርት | ኩርት | *ኩርት | ||
| 51 | ዛፍ | አጃጭ | ይጋች | *አጋች | |||
| 52 | ደን | ኦርማን | ኦርማን | ኦርማን | *ኦርማን | ||
| 53 | በትር | ቹቡክ | ቺቡክ | ችፕክ | *ጭፕ | ||
| 54 | ፍሬ | የሚሽ | ዬሚሽ | *ዬሚልጭ | |||
| 55 | ዘር | ቶሁም | *ኡሩግ | ||||
| 56 | ቅጠል | ያፕራክ | ያፑርጋክ | *ያፑርጋክ | |||
| 57 | ሥር | ኮክ | ኮክ | ኮክ | *ኮክ | ||
| 58 | ቅርፊት | ካቡክ | ካብክ | *ካፑክ | |||
| 59 | አበባ | ችቸክ | ችቸክ | ችቸክ | *ቸቸክ | ||
| 60 | ሣር | ኦት | ኦት | ኦት | *ኦት | ||
| 61 | ገመድ | ኢፕ | ዪፕ | ||||
| 62 | ቆዳ | ዴሪ | ዲሪ | ቴሪ | *ቴሪ | ||
| 63 | ሥጋ | ኧት | ኧት | ኧት | *ኧት | ||
| 64 | ደም | ካን | ካን | ካን | *ካን | ||
| 65 | አጥንት | ኬሚክ | ሶንግውክ | *ሲንጎክ | |||
| 66 | ቅባት | ያ | ያግ | *ያግ | |||
| 67 | ዕንቁላል | ዩሙርታ | ዩሙርትካ | *ዩሙርትካ | |||
| 68 | ቀንድ | ቦይኑዝ | ቦይኑዝ | ቡኑዝ | *ቡይንጉር | ||
| 69 | ጅራት | ኩይሩክ | ኩይሩክ | ቁድሩቅ | *ኩድሩክ | ||
| 70 | ላባ | ትውይ | ትውግ | ||||
| 71 | ጸጉር | ሳች | ሳች | ሳች | *ሳጭ | ||
| 72 | ራስ | ባሽ | ባሽ | ባሽ | *ባልጭ | ||
| 73 | ጆሮ | ኩላክ | ቁላቅ | ቁልቃቅ | *ኩልካክ | ||
| 74 | ዐይን | ጎዝ | ኮዝ | *ኮር | |||
| 75 | አፍንጫ | ቡሩን | ቡሩን | ቡሩን | *ቡሩን | ||
| 76 | አፍ | አዕዝ | አግዝ | *አግር | |||
| 77 | ጥርስ | ዲሽ | ዲሽ | ዲሽ | *ዲል | ||
| 78 | ምላስ | ዲል | ትል | *ቲል | |||
| 79 | ጥፍር | ትርናክ | ትርናክ | ትርንጋቅ | *ድርንጋክ | ||
| 80 | እግር | አያክ | አዳክ | *ሃዳክ | |||
| 81 | ባት | ||||||
| 82 | ጉልበት | ዲዝ | ዲዝ | ዲዝ | *ዲር | ||
| 83 | እጅ | ኤል | ኤሊግ | *ኤሊግ | |||
| 84 | ክንፍ | ካናት | ካናት | ካናት | *ካይናት | ||
| 85 | ሆድ | ካርን | ካርን | ካርን | |||
| 86 | አንጀት | ባዕርሳክ | ባግርሳክ፣ ኢጨግው | *ኢጭ | |||
| 87 | አንገት | ቦዩን | ቦዩን | ቦዩን | *ቦይን | ||
| 88 | ጀርባ | አርካ | አርካ | አርካ | *አርካ | ||
| 89 | ጡት፣ ደረት | ግዮግውስ | ኮግውዝ | *ኮግውር | |||
| 90 | ልብ | ይውረክ | ይውረክ | ይውረክ | *ይውረክ | ||
| 91 | ጉበት | ካራጂዬር | ባጅር | *ቢያግር | |||
| 92 | ጠጣ | ኢችመክ | ኢች- | ||||
| 93 | በላ | የመክ | የመክ | ዬ- | *ዬ- | ||
| 94 | ነከሰ | እስርማክ | እስር- | *እስር- | |||
| 95 | ጠባ | ኧመክ | ኧመክ | *ኧም- | |||
| 96 | ተፋ | ትውክውርመክ | |||||
| 97 | አስታወከ | ኩስማክ | ኩስ- | ||||
| 98 | ነፋ | ኧስመክ | |||||
| 99 | ተነፈሰ | ሶሉማክ | ሶሉማክ | *ሶግሊ- | |||
| 100 | ሳቀ | ግውልመክ | ክውል- | ||||
| 101 | አየ | ግዮርመክ | ጎርመክ | ኮር- | *ኮሪ- | ||
| 102 | ሰማ | ኢሺትመክ | ኢሺትመክ | ኤሺት- | *ኤሊት- | ||
| 103 | አወቀ | ብልመክ | ቢል- | *ቢል- | |||
| 104 | አሠበ | ድውሽውንመክ | ሳ- | *ሳ-፣ *ድውልውን- | |||
| 105 | አሽተተ | ኮክላማክ | |||||
| 106 | ፈራ | ኮርክማክ | |||||
| 107 | አንቀላፋ | ኡዩማክ | ኡዩማክ | ኡዲ | *ኡዲ- | ||
| 108 | ኖረ | ያሻማክ | ያሻ- | *ያል- | |||
| 109 | ሞተ | ኦልመክ | ኦልመክ | *ኦል- | |||
| 110 | ገደለ | ኦልድውርመክ | |||||
| 111 | ተዋጋ | ሳቫሽማክ | |||||
| 112 | አደነ | አቭላማክ | |||||
| 113 | መታ | ቩርማክ | ኡር-፣ | *ሁር- | |||
| 114 | ቈረጠ | ከስመክ | ኬስ- | *ክር- | |||
| 115 | ሠነጠቀ | ያርማክ | ያርማክ | *ያር- | |||
| 116 | ወጋ | ብቻክላማክ | |||||
| 117 | ጫረ | ትርማላማክ | *ድርንጋ- | ||||
| 118 | ቆፈረ | ካዝማክ | ካዝ- | *ካር- | |||
| 119 | ዋኘ | ይውዝመክ | ይውዝመክ | ይውዝ- | *ይውር- | ||
| 120 | በረረ | ኡችማክ | ኡች- | *ኡች- | |||
| 121 | ተራመደ | ይውርውመክ | ይውርውመክ | *ይውሪ- | *ይውሪ- | ||
| 122 | መጣ | ገልመክ | ከል- | *ገል- | |||
| 123 | ተኛ | ያትማክ | ያት- | *ያት- | |||
| 124 | ተቀመጠ | ኦቱርማክ | ኦቱርማክ | ኦቱር- | *ኦልቱር- | ||
| 125 | ቆመ | ዱርማክ | ቱር- | *ዱር- | |||
| 126 | ዞረ | ዶንመክ | |||||
| 127 | ወደቀ | ድውሽመክ | ድውሽመክ | ትውሽ- | *ድውል- | ||
| 128 | ሰጠ | ቬርመክ | ቤር- | *ቤር- | |||
| 129 | ያዘ | ቱትማክ | ቱትማክ | ቱት- | *ቱት- | ||
| 130 | ጨመቀ | ስክማክ | ስክ- | ||||
| 131 | ፈተገ | ስውርትመክ | ስውርትመክ | *ስውርት- | |||
| 132 | አጠበ | ይካማክ | ያይካማክ | ዩ- | *ዩብ- | ||
| 133 | አበሰ | ሲልመክ | ሲልመክ | *ሲል- | |||
| 134 | ሳበ፣ ጐተተ | ቸክመክ | ቸክመክ | ታርት- | *ዳርት- | ||
| 135 | ገፋ | ኢትመክ | ኢት- | *ኢት- | |||
| 136 | ጣለ | አትማክ | አትማክ | አት- | *አት- | ||
| 137 | አሠረ | ባዕላማክ | ባግላ | ||||
| 138 | ልብስን ሰፋ | ዲክመክ | ቲክ- | *ዲክ- | |||
| 139 | ቆጠረ | ሳይማክ | ሳይማክ | *ሳይ- | |||
| 140 | አለ | ደመክ | ቴ- | *ቴ- | |||
| 141 | ዘፈነ | ኦትማክ | እውትማክ | ኦት- | *ኦት- | ||
| 142 | ተጫወተ | ኦይናማክ | ኦይናማክ | ኦይና- | |||
| 143 | ተንሳፈፈ | ይውዝመክ | ይውዝመክ | ይውዝ- | *ይውር- | ||
| 144 | ፈሰሰ | አክማክ | አክ- | *አክ- | |||
| 145 | በረደ | ዶንማክ | ዶንግማክ | ቶንግ- | *ዶንግ- | ||
| 146 | አበጠ | ሺሽመክ | ሺሽመክ | *ሲልች- | |||
| 147 | ፀሐይ | ግውነሽ | ግውነሽ | ክውነሽ | *ግውነል | ||
| 148 | ጨረቃ | አይ | አይ | *አንክ | |||
| 149 | ኮከብ | ይልድዝ | ዩልቱዝ | *ዩልዱር | |||
| 150 | ውኃ | ሱ | ሱ | ሱብ | *ስብ | ||
| 151 | ዝናብ | ያዕሙር | ያጅሙር | *ያግቡር | |||
| 152 | ወንዝ | እርማክ | ይርማክ | ||||
| 153 | ሐይቅ | ግዮል | ኮል | *ኮል | |||
| 154 | ባሕር | ደኒዝ | *ተንጊር | ||||
| 155 | ጨው | ቱዝ | ቱዝ | ቱዝ | *ዱር | ||
| 156 | ድንጋይ | ታሽ | ታሽ | ታሽ | *ድያል | ||
| 157 | አሸዋ | ኩም | ኩም | ኩም | *ኩም | ||
| 158 | አቧራ | ቶዝ | ቶዝ | ቶዝ | *ቶር | ||
| 159 | መሬት | ቶፕራክ | ቶፕራክ | ቶፕራክ | *ቶፕራክ | ||
| 160 | ደመና | ቡሉት | ቡሉት | ቡልት | *ቡልት | ||
| 161 | ጉም | ዱማን | ቱማን | *ቱማን | |||
| 162 | ሰማይ | ግዮክ | ኮክ | *ኮክ | |||
| 163 | ንፋስ | የል | የል | የል | *የል | ||
| 164 | አመዳይ | ካር | ካር | ካር | *ካር | ||
| 165 | በረዶ | ቡዝ | *ቡንር | ||||
| 166 | ጢስ | ዱማን | *ትውትስውግ፣ *ትውትውን | ||||
| 167 | እሳት | ኦድ | *ኦት | ||||
| 168 | አመድ | ክውል | ክውል | ክውል | *ክውል | ||
| 169 | ተቃጠለ | ያንማክ | ያንማክ | *ያን- | |||
| 170 | መንገድ | ዮል | ዮል | ዮል | *ዮል | ||
| 171 | ተራራ | ዳዕ | ታግ | *ዳግ | |||
| 172 | ቀይ | ክዝል | ክዝል | ክዝል | *ክርል | ||
| 173 | አረንጓዴ | የሺል | ያሽል | *ያልል | |||
| 174 | ቢጫ | ሳሪ | ሳሪ | ሳርግ | ስያርግ | ||
| 175 | ነጭ | አክ | አክ | አክ | አክ | ||
| 176 | ጥቁር | ካራ | ካራ | ካራ | *ካራ | ||
| 177 | ሌሊት | ግየጀ | ገቸ | ኬቸ | *ጌቸ | ||
| 178 | ቀን | ግውን | ግውን | ክውን | *ግውን | ||
| 179 | አመት | ይል | ይል | ይል | *ይል | ||
| 180 | ሙቅ | ይልክ | c=mid | ይሊ | *ህሊ | ||
| 181 | ቅዝቃዛ | ሶዉክ | ሶግክ | *ሶግክ | |||
| 182 | ሙሉ | ዶሉ | ቶሉ | *ቶል | |||
| 183 | አዲስ | የኒ | ያንጊ | *ያንጊ | |||
| 184 | አሮጌ | ኧስኪ | ኧስኪ | ኧስኪ | *ኧስክው | ||
| 185 | ጥሩ | ኢዪ | ኤይው | ኧድግው | *ኧድግው | ||
| 186 | መጥፎ | ያማን | ያማን | ያማን | *ያማን | ||
| 187 | በስባሳ | ችውርውክ | |||||
| 188 | እድፋም | ኪርሊ | |||||
| 189 | ቀጥተኛ | ዶዕሩ | ቶግሩ | ||||
| 190 | ክብ | ዩቫርላክ | *ዶግ | ||||
| 191 | ስለታም | ከስኪን፣ ሲቭሪ | ስውቭሪ | ||||
| 192 | ደደብ | ኮር | |||||
| 193 | ለስላሳ | ድውዝ | |||||
| 194 | እርጥብ | እስላክ፣ ያሽ | |||||
| 195 | ደረቅ | ኩሩ | ኩሩግ | *ኩርክ | |||
| 196 | ትክክለኛ | ዶዕሩ | ቶግሩ | ||||
| 197 | ቅርብ | ያክን | ያቅን | *ያክ- | |||
| 198 | ሩቅ | እራክ | እራክ | እራክ | *እራክ | ||
| 199 | ቀኝ | ሳው | ሳግ፣ ኦንግ | *ኦንግ | |||
| 200 | ግራ | ሶል | ሶል | ሶል | *ሶል | ||
| 201 | በ... | -ዳ፣ -ደ | |||||
| 202 | በ... ውስጥ | ኢቺንደ | |||||
| 203 | ከ... ጋር | ኢለ | |||||
| 204 | እና | ኢለ | |||||
| 205 | ቢ... (ኖሮ) | ኢሰ | |||||
| 206 | በ... ምክንያት | ኢቺን | እውችውን | ||||
| 207 | ስም | አድ | አድ | አት | *አት |